Các giáo viên của trung tâm đã trao đổi kinh nghiệm, tổng hợp thành bài viết gửi Báo Tiền Phong, nêu những kinh nghiệm đi đèo dốc nhằm góp phần tránh những tai nạn tương tự.
Theo bài viết, nguyên tắc đầu tiên và quan trọng nhất khi đi đường đèo dốc là tuân thủ tuyệt đối Luật Giao thông đường bộ bởi luật không sinh ra để làm khó lái xe, mà để bảo vệ tính mạng con người. Trong đó, lái xe đặc biệt chú ý các điểm: Đi đúng làn, đúng tốc độ, tuân thủ biển báo, không vượt ở nơi cấm vượt.
Về làn đường, đây là điều tưởng như "ai cũng biết" nhưng lại thường bị bỏ qua chính trên những cung đường nguy hiểm nhất. Trên những đường dốc, mỗi làn đường đều có lý do tồn tại của nó, và mỗi vạch kẻ đường (vạch liền) đều mang thông điệp "đừng thử thách số phận".
Về tốc độ, nguyên tắc chung là chậm hơn bình thường; đi quá nhanh thì không kịp xử lý, đi quá chậm lại gây ùn tắc và áp lực cho xe phía sau. Người lái cần chủ động giảm tốc độ ngay từ trước khi vào đèo, không phanh gấp khi đang xuống dốc hoặc vào cua. Tốc độ an toàn không nằm ở con số trên đồng hồ, mà nằm ở khả năng kiểm soát chiếc xe trong mọi tình huống bất ngờ.
Khi lên dốc, dù là xe máy, ô tô số sàn hay số tự động, nguyên tắc chung là sử dụng số thấp để đảm bảo lực và tránh ép máy. Việc cố gắng giữ số cao để đỡ ồn hay để đỡ tốn xăng chỉ khiến động cơ phải làm việc quá sức, dễ chết máy hoặc trôi xe. Đây là điều đặc biệt nguy hiểm với xe máy và xe tải nặng. “Lên dốc không cần vội, vì lên đến đỉnh đèo sớm hơn vài giây không đổi được điều gì, nhưng an toàn thì đổi được cả một hành trình”, bài viết nêu.
Về phanh khi xuống dốc, nguyên tắc quan trọng nhất cần nhấn mạnh là tuyệt đối không rà phanh liên tục. Đây là lỗi phổ biến và cũng là nguyên nhân của rất nhiều tai nạn nghiêm trọng. Phanh khi xuống dốc cần được kết hợp giữa hãm bằng động cơ (về số thấp) và phanh ngắt quãng, dứt khoát. Phanh chỉ nên dùng để giảm tốc độ khi cần, phanh quá dài phanh sẽ quá nóng sẽ mất tác dụng và khi đó mọi kinh nghiệm đều trở nên vô nghĩa.
“Tóm lại, với cua đường đèo, lái xe cần tuân thủ nguyên tắc: Chậm, đúng làn và nhìn xa. Chậm để có thời gian xử lý. Đúng làn để tránh va chạm đối đầu. Nhìn xa để dự đoán tình huống. Một giây liều lĩnh có thể đánh đổi bằng cả cuộc đời”, bài viết nêu.
Bài viết của các giáo viên cũng lưu ý 3 nội dung cụ thể sau:
A. Tuyệt đối tuân thủ những bước sau:
1. Kiểm tra xe, gồm: Kiểm tra lốp xe (áp suất lốp, độ mòn và độ chắc chắn của bánh xe); kiểm tra nhiên liệu; kiểm tra hệ thống đèn, còi, gạt mưa; kiểm tra hệ thống lái, phanh.
2. Tuân thủ nguyên tắc lên dốc và xuống dốc: Lên số nào xuống số đó; trước khi lên dốc hoặc xuống dốc (với dốc cao và dài) lái xe nên dừng hoạt động xe và kiểm tra xe; cho xe chạy với tốc độ phù hợp, tập trung lái xe, quan sát biển cảnh báo và di chuyển chậm qua các khúc cua, không vượt xe nơi khuất tầm nhìn.
3. Không lấn làn, lấn vạch kẻ đường để tránh va chạm với xe đi ngược chiều.
4. Ưu tiên nhường đường cho xe ưu tiên, xe xuống dốc nhường xe lên dốc, giữ khoảng cách an toàn giữa các xe theo quy định, không bám sát xe có trọng tải lớn.
5. Lái xe với tốc độ chậm, đặc biệt với xe có trọng tải lớn, xe chở khách.
B. Những lưu ý khi vào cua
1. Không phanh gấp (dễ gây mất lái, lật xe, trượt bánh)
2. Không chuyển số khi vào cua (dễ gây chết máy, trôi xe, lật xe)
3. Còi, xi nhan trước khi rẽ, vào cua, đi ban đêm hay có sương mù cần bật đèn cảnh báo.
4. Luôn đi đúng làn đường, khi rẽ hay vào cua phải bám sát vạch kẻ đường, chú ý xe đi ngược chiều. Nếu bắt buộc phải lấn làn, cần còi, đèn thông báo trước, quan sát thật kỹ trước khi chuyển làn.
C. Với xe số tự động và xe điện
1. Tuân thủ các bước của phần A và B
2. Khi lên dốc, lái xe cần để số D và tăng ga từ từ, xe sẽ tự động điều chỉnh. Nếu dốc cao và gắt, có thể dùng số thấp (M- hoặc S- hay L, 2, 3) để tăng lực kéo và kiểm soát tốt hơn; nhớ tạo đà trước dốc, giữ ga đều, tránh đạp mạnh đột ngột. Trong đó, M là viết tắt của Manual – tức là số thủ công, số thường; S là viết tắt của chế độ Sport (thể thao); L là viết tắt của Low (số thấp). Khi chuyển từ số D sang số M hoặc S, lái xe kéo xuống chỗ dấu “ – ” từng đợt dứt khoát để chuyển dần về số thấp (lúc này, trên bảng điều khiển trước mặt lái xe sẽ hiển thị số của động cơ đang hoạt động). Ngoài ra, lái xe nên sử dụng tính năng HSA (hỗ trợ khởi hành ngang dốc, nếu có) để không bị trôi xe.
3. Khi xuống dốc lái xe nên chuyển về số thấp (L, 2, 3 hoặc M-/+) để dùng phanh động cơ (engine braking), giúp giữ tốc độ ổn định, giảm mòn phanh và tăng an toàn; không nên giữ nguyên số D để tránh phanh gấp liên tục gây nóng phanh. Hãy để hờ chân trên bàn đạp phanh, giữ tốc độ khoảng 40-50 km/h và chỉ đạp phanh khi cần thiết để xe không trôi quá nhanh. Lái xe tuyệt đối không về N và thả trôi xe vì rất dễ tai nạn.
Ngoài ra, giáo viên của Trung tâm dạy nghề và sát hạch lái xe Đông Đô cũng khuyến cáo, trong điều kiện thời tiết xấu như mưa lớn, sương mù hoặc đường trơn trượt, yêu cầu an toàn càng phải đặt lên hàng đầu. Lúc này, lái xe phải bật đèn chiếu gần, đèn sương mù đúng quy định. Giảm tốc độ tối đa, tăng khoảng cách an toàn với xe phía trước. Lúc này thực hiện nguyên tắc "đi chậm để đến nơi" luôn đúng hơn bao giờ hết.
Một yếu tố thường bị xem nhẹ nhưng lại quan trọng là tình trạng sức khỏe, tâm lý của lái xe. “Khi mệt mỏi, buồn ngủ, căng thẳng hay mất tập trung, khả năng xử lý tình huống sẽ giảm đi rõ rệt. Nếu cảm thấy không đảm bảo an toàn hãy dừng xe nghỉ ngơi tại điểm cho phép. Vì đèo không biến mất, điểm đến cũng không biến mất chỉ vì lái xe nghỉ vài phút”, bài viết của giáo viên trung tâm nêu.
Theo lãnh đạo trung tâm, đường đèo dốc từ lâu đã trở thành một bài kiểm tra tổng hợp đối với người tham gia giao thông. Địa hình này không chỉ đòi hỏi kỹ năng điều khiển phương tiện mà còn thử thách sự bình tĩnh, ý thức chấp hành luật và khả năng tự bảo vệ mình cũng như người trên xe. “Đèo có thể đẹp , có thể hùng vĩ, nhưng không vì thế mà được phép chủ quan. Một sai lầm nhỏ cũng có thể phải trả giá đắt”, lãnh đạo trung tâm cho hay.
